نگهداری از کفش چرم فقط به واکس‌زدن محدود نمی‌شود. اگر کفش چرمی هر روز برای محل کار، جلسات یا استفاده روزمره پوشیده می‌شود، نحوه تمیزکردن، خشک‌کردن، استراحت دادن و حتی محل قرارگیری آن پس از استفاده مستقیماً روی ظاهر و دوام کفش اثر می‌گذارد.
چرم طبیعی در برابر استفاده مداوم، رطوبت، گردوغبار و خشک‌شدن بیش از حد واکنش نشان می‌دهد. باقی ماندن آلودگی روی سطح می‌تواند ظاهر چرم را کدر کند و خشک شدن نامناسب یا قرار گرفتن کنار منبع حرارتی نیز احتمال سفت‌شدن و ایجاد ترک را افزایش می‌دهد. منابع تخصصی مراقبت از کفش نیز بر ترکیب سه مرحله تمیزکردن، Conditioning و محافظت تأکید دارند.
در این راهنما می‌بینیم برای مراقبت روزانه از کفش چرمی چه کارهایی لازم است، کفش خیس را چگونه خشک کنیم و برای نگهداری طولانی‌مدت چه شرایطی در کمد مناسب‌تر است.
چرا کفش چرم به مراقبت منظم نیاز دارد؟
چرم طبیعی ماده‌ای منعطف است و همین ویژگی باعث راحتی و ظاهر جذاب کفش می‌شود. با این حال، سطح آن در طول استفاده در تماس با گردوغبار، رطوبت، تعریق پا و اصطکاک قرار می‌گیرد.
طبق راهنمای Allen Edmonds برای مراقبت از کفش چرمی، تمیزکردن منظم، استفاده کنترل‌شده از محصولات مراقبتی و حفظ فرم کفش از اصول اصلی نگهداری صحیح کفش چرمی محسوب می‌شود.
این موضوع مخصوصاً برای کفش‌هایی که چند ساعت متوالی در محل کار استفاده می‌شوند اهمیت بیشتری دارد. بنابراین هنگام بررسی قیمت کفش چرم پرسنلی مردانه بهتر است دوام محصول را فقط به کیفیت اولیه محدود نکنیم؛ شیوه استفاده و نگهداری نیز در طول عمر واقعی کفش نقش دارد.
علاوه بر جنس چرم و کیفیت ساخت، انتخاب سایز مناسب هم روی راحتی و دوام کفش اثر دارد. کفشی که بیش از حد تنگ یا گشاد باشد، هم فرم نامناسبی روی پا پیدا می‌کند و هم ممکن است فشار بیشتری به رویه و ساختار کفش وارد کند. اگر خرید را اینترنتی انجام می‌دهید، بهتر است قبل از ثبت سفارش مقاله روش صحیح اندازه گیری پا برای خرید آنلاین در سایت آبان را مطالعه کنید.
روتین صحیح مراقبت از کفش چرم طبیعی
مراقبت از کفش چرم طبیعی اگر به یک عادت ساده تبدیل شود، نیاز به زمان زیادی ندارد. لازم نیست بعد از هر بار استفاده کفش را به‌طور کامل واکس بزنید؛ چند اقدام کوتاه می‌تواند از بسیاری از آسیب‌های زودهنگام جلوگیری کند.
بعد از هر بار استفاده گردوغبار را پاک کنید
پس از بازگشت به خانه یا پایان ساعت کاری، با یک برس نرم یا پارچه تمیز گردوغبار روی کفش را بردارید.
این کار مخصوصاً در قسمت پنجه، کناره‌ها و محل اتصال رویه به زیره اهمیت دارد. اگر خاک و گردوغبار برای مدت طولانی روی سطح باقی بماند، هنگام راه رفتن و خم شدن رویه می‌تواند مانند ذرات ساینده عمل کند.
واکس‌زدن روی کفش کثیف نیز روش مناسبی نیست؛ ابتدا سطح باید تمیز شود و سپس محصول مراقبتی مورد استفاده قرار گیرد.
اجازه دهید کفش بعد از پوشیدن هوا بخورد
قرار دادن فوری کفش پس از چند ساعت استفاده در جعبه یا کمد بسته انتخاب مناسبی نیست.
پا در طول روز رطوبت تولید می‌کند و بخشی از آن در فضای داخلی کفش باقی می‌ماند. بهتر است کفش پس از استفاده مدتی در محیط خشک و دارای جریان هوا قرار بگیرد و سپس داخل کمد گذاشته شود.
برای افرادی که هر روز لباس رسمی یا سازمانی می‌پوشند، داشتن بیش از یک جفت کفش چرم اداری مردانه کمک می‌کند کفش‌ها به‌صورت گردشی استفاده شوند و هر جفت فرصت کافی برای خشک شدن طبیعی داشته باشد.
از قالب کفش استفاده کنید
قالب کفش یا Shoe Tree یکی از ابزارهایی است که نقش آن معمولاً کمتر از واکس دیده می‌شود، اما می‌تواند در حفظ فرم کفش بسیار مؤثر باشد.
قالب مناسب از تغییر شکل پنجه جلوگیری می‌کند و به کاهش عمیق شدن خطوط ناشی از خم شدن کفش هنگام راه رفتن کمک می‌کند.
مدل‌های چوبی همچنین می‌توانند بخشی از رطوبت باقی‌مانده در فضای داخلی کفش را جذب کنند. برای کفش‌هایی که به‌طور مداوم استفاده می‌شوند، قالب کفش یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای مراقبتی است.
روش صحیح تمیز کردن کفش چرمی
تمیزکردن شدید و مکرر الزاماً به معنای مراقبت بهتر نیست. روش پاک‌سازی باید با نوع چرم و میزان آلودگی متناسب باشد.
مرحله اول؛ آلودگی خشک را بردارید
ابتدا با برس نرم یا دستمال خشک، خاک و گردوغبار را پاک کنید.
اگر بند کفش مانع دسترسی به قسمت‌های مختلف رویه می‌شود، بهتر است پیش از تمیزکردن آن را خارج کنید تا بخش‌های کنار زبانه و محل عبور بندها نیز به‌درستی تمیز شوند.
مرحله دوم؛ لکه‌های سطحی را تمیز کنید
برای چرم صاف می‌توان از یک پارچه نرم که مقدار کمی مرطوب شده استفاده کرد. پارچه نباید آن‌قدر خیس باشد که آب روی سطح کفش باقی بماند.
اگر آلودگی شدیدتر است، بهتر است از Cleaner مخصوص همان نوع چرم استفاده شود. استفاده از مواد شوینده قوی خانگی، الکل یا مواد پاک‌کننده نامناسب می‌تواند رنگ، چربی طبیعی یا پوشش سطح چرم را تحت تأثیر قرار دهد.
مرحله سوم؛ اجازه دهید کفش خشک شود
قبل از استفاده از کرم، واکس یا نرم‌کننده، سطح کفش باید خشک باشد.
کفش را در فضای دارای تهویه و دور از حرارت مستقیم قرار دهید. قرار دادن کفش کنار بخاری، شوفاژ یا زیر آفتاب شدید می‌تواند روند خشک شدن را بیش از حد سریع کرده و انعطاف چرم را کاهش دهد.
واکس، کرم و نرم‌کننده چه تفاوتی دارند؟
یکی از اشتباهات رایج این است که هر محصولی که روی کفش استفاده می‌شود «واکس» در نظر گرفته شود؛ در حالی که هرکدام کاربرد متفاوتی دارند.
نرم‌کننده چرم
Conditioner برای حفظ انعطاف و جلوگیری از خشک شدن بیش از حد چرم استفاده می‌شود.
قرار نیست هر روز از آن استفاده شود. استفاده بیش از اندازه از نرم‌کننده یا روغن‌های مخصوص نیز ممکن است باعث تغییر رنگ یا ظاهر برخی انواع چرم شود.
کرم کفش
کرم‌های مخصوص چرم معمولاً علاوه بر مراقبت از سطح، برای احیای رنگ و کاهش ظاهر خط‌وخش‌های سطحی استفاده می‌شوند.
برای یک کفش چرم رسمی مردانه که ظاهر یکنواخت آن اهمیت زیادی دارد، کرم متناسب با رنگ کفش می‌تواند گزینه مناسبی برای مراقبت دوره‌ای باشد.
واکس کفش
واکس بیشتر برای ایجاد درخشندگی و تشکیل یک لایه محافظ روی سطح استفاده می‌شود.
در کفش رسمی معمولاً قسمت پنجه بیشترین نیاز را به پولیش دارد، اما استفاده از لایه‌های ضخیم و مکرر واکس ضروری نیست. مقدار کم و یکنواخت معمولاً نتیجه بهتری ایجاد می‌کند.
هر چند وقت یک‌بار باید کفش چرمی را واکس زد؟
یک فاصله زمانی ثابت برای همه کفش‌ها وجود ندارد.
کفشی که روزانه در محیط شهری استفاده می‌شود با کفشی که هفته‌ای یک مرتبه پوشیده می‌شود شرایط یکسانی ندارد. نوع چرم، آب‌وهوا، میزان گردوغبار و دفعات استفاده روی فاصله زمانی مراقبت اثر می‌گذارند.
به‌جای تعیین یک برنامه سخت هفتگی یا ماهانه، ظاهر کفش را بررسی کنید. وقتی سطح شروع به کدر شدن کرده یا احساس می‌کنید چرم نسبت به قبل خشک‌تر شده است، زمان تمیزکردن و استفاده از محصول مناسب فرا رسیده است.
اگر از کفش چرم طبی مردانه برای ساعات طولانی استفاده می‌کنید، علاوه بر رویه بهتر است وضعیت آستر داخلی، کفی و زیره نیز به‌صورت دوره‌ای بررسی شود؛ زیرا نگهداری صحیح فقط به سطح بیرونی کفش محدود نمی‌شود.
اگر کفش چرم خیس شد چه کنیم؟
خیس شدن اتفاقی کفش به معنی خراب شدن قطعی آن نیست؛ روش خشک کردن اهمیت بیشتری دارد.
ابتدا آلودگی سطحی را بدون مالش شدید پاک کنید. سپس داخل کفش قالب مناسب قرار دهید یا از کاغذ سفید و بدون چاپ برای جذب بخشی از رطوبت و حفظ فرم استفاده کنید.
کفش باید در دمای معمول اتاق و در فضای دارای تهویه خشک شود.
از انجام این کارها خودداری کنید:
- قرار دادن کفش روی شوفاژ
- گذاشتن کفش مقابل بخاری
- استفاده از حرارت شدید سشوار
- قرار دادن طولانی زیر آفتاب مستقیم
- واکس زدن زمانی که چرم هنوز مرطوب است
- پوشیدن مجدد کفش پیش از خشک شدن کامل
حرارت بالا می‌تواند رطوبت چرم را با سرعت زیادی کاهش دهد و باعث خشکی، سفتی یا تغییر ظاهر سطح آن شود.
نگهداری کفش چرم در کمد چگونه باید باشد؟
نگهداری کفش چرم در کمد زمانی درست انجام می‌شود که کفش کاملاً تمیز و خشک باشد.
کمد بهتر است خشک باشد و گردش حداقلی هوا در آن وجود داشته باشد. قرار دادن کفش نم‌دار در یک فضای بسته می‌تواند باعث ایجاد بو، تجمع رطوبت و شرایط نامناسب برای چرم و آستر داخلی شود.
برای نگهداری چند هفته‌ای یا فصلی بهتر است این مراحل را انجام دهید:
- کفش را تمیز کنید.
- اجازه دهید کاملاً خشک شود.
- قالب مناسب داخل کفش قرار دهید.
- در صورت نیاز محصول مراقبتی مناسب استفاده کنید.
- کفش را داخل کیسه پارچه‌ای یا Dust Bag قرار دهید.
- از قرار دادن اجسام سنگین روی کفش خودداری کنید.
- بین کفش‌ها کمی فاصله ایجاد کنید.
کیسه پارچه‌ای نسبت به کیسه پلاستیکی کاملاً بسته انتخاب مناسب‌تری است، زیرا از نشستن گردوغبار جلوگیری می‌کند و در عین حال کفش را در یک فضای کاملاً محبوس قرار نمی‌دهد.
آیا کفش چرمی را می‌توان داخل جعبه نگهداری کرد؟
بله، اما فقط زمانی که کفش کاملاً خشک باشد.
اگر هدف نگهداری طولانی‌مدت است، جعبه باید در محیط خشک و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد قرار گیرد.
گذاشتن کفش بلافاصله پس از یک روز استفاده داخل جعبه بسته توصیه نمی‌شود. ابتدا اجازه دهید رطوبت داخلی خارج شود و سپس کفش را در جعبه قرار دهید.
وجود قالب مناسب درون کفش نیز کمک می‌کند فرم آن در مدت نگهداری حفظ شود.
در تابستان چگونه از کفش چرمی مراقبت کنیم؟
گرمای زیاد و تابش مستقیم خورشید می‌تواند خشک شدن چرم و تغییر ظاهر برخی رنگ‌ها را تشدید کند.
در ماه‌های گرم بهتر است کفش برای ساعت‌های طولانی داخل خودرو یا پشت پنجره باقی نماند. دمای داخل خودرو در تابستان می‌تواند بسیار بالا برود و شرایط مناسبی برای نگهداری محصولات چرمی نیست.
اگر کفش در اثر تعریق داخلی مرطوب شده است، پیش از قرار دادن آن در کمد فرصت کافی برای خشک شدن بدهید.
گردش استفاده بین دو یا چند جفت کفش نیز در فصل گرم کمک می‌کند فضای داخلی هر جفت زمان بیشتری برای خشک شدن داشته باشد.
مراقبت از کفش چرمی در روزهای بارانی
اگر احتمال بارندگی وجود دارد، می‌توان از Protector مناسب نوع چرم استفاده کرد تا تماس مستقیم آب و لکه با سطح کاهش پیدا کند.
اما هیچ اسپری یا محصول محافظی را نباید بدون بررسی سازگاری با جنس کفش استفاده کرد.
به‌خصوص در مورد چرم‌های روشن، آنیلین، جیر یا نبوک بهتر است ابتدا محصول روی بخش کوچک و کم‌دید کفش آزمایش شود.
پس از بازگشت از محیط بارانی نیز نباید کفش را کنار منبع حرارتی قرار دهید. اجازه دهید رطوبت به‌آرامی و در دمای محیط خارج شود.
آیا روش نگهداری همه کفش‌های چرمی یکسان است؟
خیر. این موضوع یکی از مهم‌ترین نکاتی است که در مراقبت از محصولات چرمی باید در نظر گرفته شود.
چرم صاف، آنیلین، جیر و نبوک ویژگی‌های سطحی متفاوتی دارند و نباید از یک روش یا یک محصول برای همه آنها استفاده کرد.
برای مثال، واکسی که برای چرم صاف مناسب است ممکن است ظاهر جیر یا نبوک را تغییر دهد و بافت پرزدار آن را از بین ببرد.
در راهنمای Leather Naturally برای مراقبت از چرم نیز روش مراقبت از انواع مختلف چرم به‌صورت جداگانه توضیح داده شده است.
بنابراین پیش از استفاده از هر ماده‌ای باید نوع چرم کفش مشخص شود.
7 اشتباه که عمر کفش چرمی را کم می‌کند
بسیاری از آسیب‌های کفش نه بر اثر استفاده معمول، بلکه به دلیل روش نگهداری نادرست ایجاد می‌شوند.
1. پوشیدن یک جفت کفش به‌صورت مداوم
استفاده هرروزه از یک جفت کفش فرصت خشک شدن فضای داخلی و بازگشت نسبی رویه به فرم طبیعی را کاهش می‌دهد.
2. واکس زدن روی کفش کثیف
گردوغبار و ذرات سطحی باید ابتدا پاک شوند. واکس نباید جای تمیزکننده را بگیرد.
3. استفاده از شوینده‌های قوی خانگی
مایع ظرفشویی، مواد ضدعفونی‌کننده قوی یا حلال‌ها ممکن است پوشش و رنگ چرم را تغییر دهند.
4. خشک کردن کنار بخاری
حرارت مستقیم یکی از نامناسب‌ترین روش‌ها برای خشک کردن کفش چرمی است.
5. استفاده بیش از حد از روغن یا نرم‌کننده
بیشتر بودن مقدار محصول به معنای مراقبت بهتر نیست و حتی می‌تواند ظاهر و بافت چرم را تغییر دهد.
6. قرار دادن کفش خیس در کمد
رطوبت باید پیش از قرار دادن کفش در فضای بسته برطرف شود.
7. استفاده از یک محصول برای همه انواع چرم
جیر، نبوک، چرم صاف و چرم آنیلین نیازهای مراقبتی یکسانی ندارند.
برنامه ساده مراقبت از کفش چرمی
برای اینکه مراقبت از کفش تبدیل به کاری پیچیده نشود، می‌توانید این برنامه ساده را اجرا کنید:
| زمان | کار پیشنهادی |
|---|---|
| بعد از استفاده | پاک کردن گردوغبار و هوا دادن کفش |
| در صورت خیس شدن | خشک کردن طبیعی و حفظ فرم |
| هنگام کدر شدن | تمیزکردن و پولیش مناسب |
| هنگام احساس خشکی | استفاده کنترل‌شده از Conditioner |
| نگهداری طولانی | تمیزکردن، خشک‌کردن، قالب و کاور پارچه‌ای |
| به‌صورت دوره‌ای | بررسی زیره، پاشنه، کفی و دوخت‌ها |
این روش به‌خصوص برای کفش‌های اداری و پرسنلی کاربردی است؛ زیرا این کفش‌ها معمولاً ساعات زیادی در طول روز پوشیده می‌شوند.
چه زمانی کفش نیاز به تعمیر دارد، نه مراقبت؟
واکس و نرم‌کننده نمی‌توانند همه مشکلات کفش را برطرف کنند.
اگر زیره از رویه جدا شده، پاشنه به شکل نامتقارن ساییده شده، دوخت باز شده یا رویه دچار بریدگی عمیق است، ادامه استفاده بدون تعمیر می‌تواند آسیب را بیشتر کند.
همچنین ترک عمیقی که ساختار چرم را از بین برده با اضافه کردن واکس واقعاً ترمیم نمی‌شود.
در چنین شرایطی بهتر است کفش توسط تعمیرکار ماهر بررسی شود؛ تعمیر به‌موقع بعضی ایرادات می‌تواند از آسیب گسترده‌تر جلوگیری کند.
کیفیت اولیه کفش هم مهم است
مراقبت صحیح می‌تواند عمر مفید یک کفش مناسب را افزایش دهد، اما جای کیفیت ساخت را نمی‌گیرد.
جنس رویه، کیفیت چرم، آستر، زیره، نوع اتصال اجزا، دوخت و طراحی قالب همگی در دوام محصول نقش دارند.
در تولیدی کفش چرم آبان انتخاب مدل متناسب با نوع استفاده اهمیت دارد؛ زیرا کفشی که برای چند ساعت استفاده رسمی طراحی شده الزاماً همان نیازهای فردی را ندارد که تمام روز در محیط اداری یا کاری کفش به پا دارد.
به همین دلیل بهتر است هنگام انتخاب کفش، علاوه بر ظاهر، مدت استفاده روزانه و شرایط محیط کار نیز در نظر گرفته شود.
جمع‌بندی
مراقبت مؤثر از کفش چرم بر چند اصل ساده استوار است: اجازه ندهید آلودگی برای مدت طولانی روی سطح باقی بماند، کفش مرطوب را با حرارت مستقیم خشک نکنید، از محصولات متناسب با نوع چرم استفاده کنید و هنگام عدم استفاده فرم کفش را با قالب مناسب حفظ کنید.
برای کفش‌هایی که هر روز پوشیده می‌شوند، استراحت دادن بین دفعات استفاده نیز اهمیت زیادی دارد. همچنین بهتر است شرایط زیره، پاشنه، کفی و دوخت‌ها به‌صورت دوره‌ای کنترل شود تا ایرادهای کوچک قبل از تبدیل شدن به آسیب جدی برطرف شوند.
اجرای همین اقدامات ساده می‌تواند ظاهر کفش را مرتب‌تر نگه دارد و احتمال خشک شدن، تغییر فرم، ترک خوردن و فرسودگی زودهنگام را کاهش دهد.
سوالات متداول
بهترین روش نگهداری کفش چرم چیست؟
پس از استفاده گردوغبار را پاک کنید، اجازه دهید کفش هوا بخورد، از قالب مناسب استفاده کنید و در صورت نیاز از محصولات مخصوص همان نوع چرم کمک بگیرید.
کفش چرمی خیس را چگونه خشک کنیم؟
کفش را در دمای محیط و دور از بخاری، شوفاژ و آفتاب مستقیم قرار دهید. قالب کفش یا کاغذ سفید جاذب نیز می‌تواند به حفظ فرم آن کمک کند.
آیا می‌توان کفش چرم را در کیسه پلاستیکی نگهداری کرد؟
برای نگهداری طولانی بهتر است از کاور پارچه‌ای استفاده شود. پیش از قرار دادن کفش در کمد نیز باید مطمئن شوید کاملاً خشک شده است.
هر چند وقت یک‌بار کفش چرمی را واکس بزنیم؟
فاصله ثابتی برای همه کفش‌ها وجود ندارد. میزان استفاده، شرایط محیطی و نوع چرم مهم هستند. کدر شدن سطح می‌تواند یکی از نشانه‌های نیاز به پولیش باشد.
آیا وازلین یا روغن‌های خانگی برای کفش چرمی مناسب هستند؟
بهتر است از محصولی استفاده شود که مشخصاً برای نوع چرم کفش طراحی شده است. برخی روغن‌ها می‌توانند رنگ، میزان براقیت یا بافت چرم را تغییر دهند.
آیا کفش چرمی باید هر روز استراحت کند؟
اگر کفش برای ساعات طولانی پوشیده شده باشد، استراحت دادن به آن می‌تواند به خروج رطوبت داخلی و حفظ بهتر فرم کمک کند.
